Sjaak van der Velden - Eigengereid Historicus
Mijn Blog

Losse gedachten over het Nederlandse 'racismeprobleem'

Losse gedachten over het Nederlandse ‘racismeprobleem’
 
De discussie over Zwarte Piet die de afgelopen maanden ons land in beroering heeft gebracht, maakte heel wat emoties los. Ik wil het er nu niet over hebben in hoeverre het bestaan en vooral het uiterlijk van de knecht van Sinterklaas een uiting van racisme is. Maar laten we er voor het gemak even van uitgaan dat het waar is. Hoe kan het dan dat zoveel mensen toch aanstoot hebben genomen aan de opmerking Zwarte Piet is Racisme? Waarom slingerden mensen de meest schandalige opmerkingen (meestal anoniem) de digitale wereld in? Laat dit zien dat Nederland door zijn koloniale verleden en late afschaffing van de slavernij inderdaad een racistische maatschappij is zoals wel wordt beweerd?


Er zijn indringende en wetenschappelijk verantwoorde studies verschenen over racisme. Wat het is, hoe het is misbruikt en hoe het hele samenlevingen vergiftigt. Maar is dat het racisme waar mensen aan denken als ze de term horen? Ik vermoed dat veel mensen racisme associëren met de Holocaust en de poging om de joden fysiek te vernietigen. Of ze denken aan de slavernij zoals we die kennen waarbij werd beweerd dat zwarte mensen inferieur zijn en daarom geschikt voor plantage arbeid zonder rechten. Zou het kunnen dat die mensen daarom niet accepteren dat er over zwarte piet wordt gepraat alsof dat iets met racisme te maken heeft? Voor hun is zwarte piet gewoon een onderdeel van het kinderfeest uit hun jeugd, uit een tijd dat ze de knecht van de goedheiligman echt niet associeerden met slaven met een ketting aan hun been die de hele dag werden afgeranseld. Nog los van de vraag of dat wel een reëel beeld van slavernij is. Slaven moesten immers productief zijn en dat waren ze niet als ze door een ketting werden belemmerd of voortdurend in de ziekenboeg lagen. Maar dat terzijde.
 
Er zijn mensen die het woord racisme in de mond bestorven lijkt. Als jongeren van Marokkaanse of Turkse afkomst bovenmatig werkloos of crimineel zijn, dan komt dat volgens hen door de racistische maatschappij waarin ze leven. Maar zou het ook, al is het maar voor een deel, door hun eigen ideeën of gedragingen kunnen komen? Een paar jaar geleden ging het Rotterdamse havenbedrijf met bussen de wijken in om werkloze jongeren te interesseren voor werk in de haven. De reactie van de meesten? ‘Ja, ik ga dat vuile werk niet doen hoor, daarvoor hebben ze onze vaders toen hierheen gehaald. Mij niet gezien.’ Nee, dan liever werkloos op de bank zitten en chillen. Voor een leidinggevende is het toch niet vreemd dat deze zeker in bepaalde functies liever personeel aanneemt dat een soort van mainstream Nederlands spreekt, niet behangen is met bling-bling en zich gedraagt zoals de meeste mensen verwachten. Ik kom heel veel donker personeel tegen in winkels, bij banken en op televisie,  maar die gedragen zich wel volgens bepaalde bedrijfsculturen. Toen mijn oudste stiefzoon eens op zijn werk kwam met een zelfgemaakte scheur in zijn broek (die zottigheid was toen erg populair…) stuurde zijn baas hem toch ook naar huis.
Nog een voorbeeld. In de jaren negentig had ik een café. Ieder weekend kwamen daar enkele honderden mensen naartoe om te swingen op de laatste hits. En toen ging er iets fout. Groepen jongens van Marokkaanse afkomst vonden het ook wel gezellig, ze dronken een biertje en werden handtastelijk naar vrouwen. Marokkaanse meisjes waren er trouwens nooit bij, die moesten thuis blijven! Het ongevraagd op billen tikken werd niet erg op prijs gesteld en als de dames daar iets van zeiden, werden ze voor hoer uitgemaakt. Dat betekende dus iedere week knokken in de zaak, dalende bezoekersaantallen en minder inkomsten voor de eigenaar. Nou verdenk ik mezelf ervan dat ik niet racistisch ben, dat ik niet denk dat mensen meer of minder waard zijn dan anderen op grond van hun afkomst. Maar geloof me maar dat ik de Marokkaanse cultuur waar die jongens zelf alles mee verdedigden (‘ja dat is onze koeltoer’) als je ze erop aansprak, hartgrondig vervloekte in die dagen. Was ik toch ineens een racist? Maar hoe kan het dan dat ik het wel goed kon vinden met mijn Marokkaanse buren uit die tijd?
 
En nog een voorbeeld. In de jaren tachtig vertrok ik met een vriend naar Senegal om daar een maand lang op de bonnefooi rond te trekken. Toen we ’s avonds laat aankwamen op het vliegveld van Dakar voelden we ons toch wel ongemakkelijk. We waren vrijwel de enige blanken tussen honderden donkere mensen en het was ook nog donker. Dat ons vervolgens door de taxichauffeur een stevige poot is uitgedraaid, namen we maar voor lief. We waren blij in het hotel te zijn. Maakte ons dat racisten? Overigens hebben we daar een heerlijke tijd gehad en kostte door gewenning de taxi terug naar het vliegveld een maand later ongeveer een tiende van die op de eerste dag. Maar wat toen ik een paar jaar daarvoor op het carnaval van Aruba meeliep in een jump-up? Vaag gemompel over makamba en een peuk uitgedrukt op mijn arm. Was degene die dat deed nou een racist of juist een antikoloniale strijder?
 
Er wordt wel beweerd dat mannen vaak een vrouw zoeken die ze op een of andere manier aan hun moeder doet denken en vrouwen een vaderfiguur. Als dat zo is, dan zoeken mensen blijkbaar het bekende op. Dat vinden we fijn en veilig. Zo zal het ook in grotere groepen wel zijn. Daarom is het niet zo gek dat migranten in den vreemde elkaar opzoeken. Of het nou de Turken in Delfshaven of de Nederlanders in Pretoria zijn. Soort zoekt soort nietwaar? Dat is dus een menselijk trekje. Vandaar misschien dat in een land als Suriname de etnische verschillen zo allesbepalend zijn. Toen ik eens een gesprek had met een Surinaamse over racisme, wist zij het zeker: ‘er is geen land zo racistisch als Suriname’. Daarbij vergeleken is Nederland volgens haar een oase.
Nog niet zo lang geleden hokten in Nederland mensen van een bepaald geloof lekker bij elkaar. Katholieken en Protestanten hadden hun eigen scholen, kerken, slagers en geitenfokverenigingen. En toch hadden ze ook een gezamenlijke identiteit want de koepelorganisatie, de Nederlandse staat, zorgde ervoor dat ze elkaar de koppen niet insloegen en er op scholen dezelfde lesstof werd onderwezen. Tijdens de godsdienstles konden dominees tegen hun kinderen zeggen dat de paapse mis vervloekt is of konden priesters aan hun schaapjes de Blasiuszegening geven, maar tijdens taal, rekenen en aardrijkskunde was de leerstof vrijwel identiek. Zelfs tijdens de geschiedenisles werd alle kinderen geleerd dat WE ons hadden bevrijd van de Spanjolen. De staat trad hier op als een scheidsrechter tussen verschillende groepen die elkaar het licht in de ogen niet gunden. In eigen kring konden ze lekker schelden op de papen en ketters, maar eenmaal buiten werd men gedwongen zich te gedragen.
 
Van racisme in de zin van denken dat mensen met een andere culturele of etnische achtergrond minderwaardig zijn, is vrijwel geen sprake meer. Wel kun je een cultuur of land of godsdienst minderwaardig vinden. Persoonlijk denk ik bijvoorbeeld dat een cultuur waar het genitaal verminken van meisjes normaal wordt gevonden minderwaardig is aan culturen waar men dat niet doet. En zo zou ik nog wel een lijstje kunnen opsommen, maar dat wil niet zeggen dat de mensen die dat doen intrinsiek minderwaardig zijn. Ze zijn in dat opzicht een product van hun opvoeding en zouden onder andere omstandigheden ook anders handelen. Zoals de meesten van ons als ze daar waren geboren vrolijk aan het verminken of besnijden zouden slaan…
Toch kunnen mensen zich, ook al vinden ze andere mensen niet minderwaardig, wel eens minder op hun gemak voelen als die anderen in hun omgeving verkeren. Zolang het om kleine groepen of slechts individuen gaat, zal vrijwel niemand er een probleem van maken. 

Er zijn in Nederland altijd zwarte en bruine mensen geweest als gevolg van ons koloniale en slavernijverleden. Die werden dan misschien wel eens met ‘zwarte’ of iets dergelijks aangesproken. Een beetje zoals iemand met rood haar een ‘rooie’ of ‘koppie koperdraad’ werd genoemd of iemand met een kort been een ‘manke’ (en dan heb ik het even niet over de aanduiding ‘zeiloor’). Misschien niet altijd leuk en even fijnzinnig, maar heeft niets met racisme te maken en men leefde gewoon samen.
Sinds de grote migratiestromen van de moderne tijd op gang zijn gekomen, is er iets behoorlijk veranderd. Het gaat niet meer om kleine groepjes of individuen maar om vele honderdduizenden mensen die zich hier hebben gevestigd. Ze namen logischerwijs hun cultuur en gebruiken mee, maar voelden door een aantal redenen weinig noodzaak om zich massaal aan te passen aan hun nieuwe omgeving. Ze zochten elkaar liever op; iets wat door overheden ook vaak werd gestimuleerd. Aanpassingsproblemen noemen ze dat dan in politiek jargon. Maar het leverde ook spanningen op met een deel van de inboorlingen van Nederland.
 
Sommigen zeggen heel makkelijk dat die inboorlingen zich niet druk moeten maken. Het verleden heeft namelijk laten zien dat grote groepen migranten uiteindelijk opgingen in de bevolking en een deel van hun cultuur toevoegden aan de plaatselijke. Het is een kwestie van geduld. Met twee, drie generaties zullen de problemen, die deze slimmeriken wel erkennen, zijn verdwenen. Nou is het bekend dat hooggeschoolden langer leven dan laaggeschoolden maar zelfs deze hooggeschoolde rustzaaiers zullen die periode van twee, drie generaties niet overleven. Wat ze dus in feite doen is tegen de mensen die zich bedreigd voelen zeggen dat ze zich niet druk moeten maken want hun kleinkinderen zullen verlost zijn van die bedreiging. Mooie boel is dat. Ik zou zeggen dat we per direct moeten proberen om die problemen op te lossen en dan kan blijken dat het niet makkelijk is of zelfs onmogelijk maar dat is iets anders dan zeggen ‘gaat u maar rustig slapen, het lost zich in de toekomst wel op’.
 
Maar is Nederland nou racistisch of niet? Worden hier wetten aangenomen waardoor mensen met een bepaalde huidskleur, afkomst of godsdienst (jaja, zo ver gaat het moderne racisme begrip, je mag iemand niets eens meer op zijn geloof aanvallen) willens en wetens worden achtergesteld? Geef me het wetsnummer en ik geloof het direct.
Worden hier mensen met een bepaalde huidskleur, afkomst of godsdienst massaal met kapmessen afgeslacht? Dat is hier op industriële wijze voor het laatst 70 jaar gelden gebeurd. Een verschrikkelijke episode uit de geschiedenis, maar dat is nu niet aan de orde.
Maar Zwarte Piet is toch een uiting van racisme en als mensen dat zo fel verdedigen dan zijn ze toch racistisch? Het gaat hier om de gevoeligheid van een minderheid uit de bevolking die op grond van het verleden (er kan in Suriname niemand meer in leven zijn die de slavernij zelf nog heeft meegemaakt) zich voelt aangesproken door het uiterlijk van een fictief personage die door de meeste mensen juist erg wordt gewaardeerd als brenger van cadeaus. En dat personage wordt dan ook nog eens bestempeld als icoon voor racisme. Nou vind ik dat je in een democratie rekening moet houden met minderheden, maar waarom staat er niemand op tegen de Joker uit Batman die alle witte mensen (de meerderheid in Nederland) als schurk voorstelt?

 









Is hier niet sprake van een overdreven gevoeligheid bij een klein groepje inwoners?  Maar vooral ook, waar eindigt dit? Als we toegeven aan die gevoeligheid dan staat volgend jaar een groep vrouwen op die zich ergeren aan de schuddende blote billen en borsten van de deelneemsters aan het Zomercarnaval; overigens vooral een ‘zwart’ feest. En wat te denken dat op sommige plaatsen de kerstboom geen kerstboom mag heten maar een feestboom om de zielen van moslims niet te krenken? Voor we het weten leven we door dit soort gevoeligheden dadelijk in een volslagen gelijkgeschakelde maatschappij waar geen enkele groep zich meer af en toe ongemakkelijk kan voelen. Willen we dat echt?


Soms vergalopperen mensen zich in de internetdiscussies en de nationale clown Heuckenroth beledigt tijdens een televisieprogramma een Chinees. Maar dat is toch peanuts? Worden er in kringen van Marokkanen en Surinamers geen beledigende termen gebruikt over hun blanke landgenoten? Als zwarte mensen zich beledigd voelen door Zwarte Piet, de knecht van Sinterklaas, hoe beledigd moeten de knechten (arbeiders, werknemers, medewerkers) van ons land zich dan wel niet voelen?

Door de discussies maar vooral ook door de tijd zal zwarte piet ongetwijfeld veranderen. Hij is trouwens al heel erg veranderd sinds ik klein was; hij dreigt niet meer met roe en zak en de meesten praten niet meer in gebroken Nederlands. Een goede zaak, maar dat Nederland met een groot racisme probleem te maken heeft, gaat er bij mij nog steeds niet in. 

2 Reacties op Losse gedachten over het Nederlandse 'racismeprobleem':

Comments RSS
babette on zondag 24 november 2013 19:56
Hetgeen het hele racismedebat ook volledig ongeloofwaardig maakt is het feit dat het racisme van de allochtonen systematisch en opzettelijk verzwegen wordt, hetgeen op zichzelf al racistisch is. Het gaat over het racisme van alle Nederlanders toch? , en daar horen de allochtonen zeker bij. Die mag je niet uitsluiten! De dagelijkse traktatie van: “ongelovige hoer, kankerhomo, Hamas, Joden aan het gas” in de winkelcentra zijn toch zeker racismewaardig. Het wegpesten van homo’s uit de wijk mag er toch qua racisme wel zijn. De talrijke haatprekende imams tegen de “ongelovigen” getuigen toch van een goed gevoel voor racisme. Het terroriseren van Joden met een keppeltje door islamitische jongeren met fysiek geweld heeft toch zeker een hoog genoeg racismegehalte om als onderwerp van gesprek mee te mogen doen aan de tafel van P&W. Maar nee hoor, de blanke autochtoon trekt al het racisme weer naar zichzelf toe, terwijl de allochtonen hieraan toch ook een aardig steentje hebben bijgedragen. Voor de zoveelste keer worden de allochtonen wederom geheel uitgesloten. Dat is nu racisme ten top. Er heerst een ware relativeringsangst bij de politiek hypocrieten en Pauw en Witteman doen hieraan lekker mee.
Reageren op een reactie


write my assignment for me cheap on woensdag 9 augustus 2017 14:19
I like this post and I’m eagerly looking forward to your next submit. Thanks for sharing this satisfactory stuff with us! Maintain sharing! I am new inside the weblog writing. Every kind blogs and posts are not helpful for the readers. Here the writer is giving suitable mind and suggestions to each and each readers through this newsletter.
Reageren op een reactie

Voeg een reactie toe:

Je naam:
E-mailadres: (vereist)
Website:
Reactie:
Maak je tekst groter, vetgedrukt, schuingedrukt en meer met HTML tags. Zo werkt het.
Post Comment
RSS

Recente posts

Vijf dagen in Turijn voor de wetenschap
Schuld en Boete
De toekomst van de CAO, bekeken vanuit het verleden.
Een dag als docent naar Trento
De Bloednacht van Kattenburg

Categorieën

Vragen van deze tijd
Mogelijk gemaakt door

Website Builder
mogelijk gemaakt
door Vistaprint